Środki pracy i podział

Drugą grupę przedmiotów materialnych, którymi się posługujemy w procesie produkcji, stanowią środki pracy. Za ich pośrednictwem wytwórca oddziałuje na przedmioty pracy. Są to głównie narzędzia pracy, poczynając od najbardziej prymitywnych, jak kilofy, łopaty, a na bardzo skomplikowanych kończąc, jak agregaty prądotwórcze, obrabiarki itp.

Narzędzia pracy służą do prowadzenia procesu produkcji, aktywnie więc pośredniczą między człowiekiem a produktem pracy. Rozwinięty proces produkcji wymaga ponadto takich środków pracy, które nie będąc narzędziami spełniają ważne bierne funkcje produkcyjne, jak np. magazyny, drogi, kanały, nabrzeża portowe.

Tak więc w procesie produkcji uczestniczą żywa praca ludzka i środki produkcji. Te z kolei dzielą się na przedmioty pracy i środki pracy. Ilustruje to podany schemat produkcji.

Przedmioty materialnie użyte jako środki produkcji nie mogą bezpośrednio zaspokajać potrzeb społeczeństwa, służą bowiem procesowi wytwarzania i w procesie tym się zużywają. W wyniku ich zużycia powstają środki spożycia, które bezpośrednio służą zaspokajaniu potrzeb.

Środki produkcji nazywać będziemy dobrami produkcyjnymi, natomiast środki spożycia — dobrami konsumpcyjnymi. Dobra konsumpcyjne zużywają się w trakcie zaspokajania potrzeb. Mogą one służyć do jednorazowego użytku, jak np. żywność, bądź zaspokajać tę samą potrzebę wielokrotnie, jak np. pralki, lodówki, odkurzacze, telewizory, samochody itp. Te ostatnie —to tzw. dobra konsumpcyjne trwałego użytkowania, które w miarę rozwoju techniki odgrywają coraz większą rolę w zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa.

Proces produkcji przebiegający na danym poziomie sił wytwórczych dostarcza dóbr materialnych — dóbr produkcyjnych i konsumpcyjnych. Wytwarzane dobra podlegają podziałowi, czyli dystrybucji. Podział jest ogniwem łączącym produkcję z konsumpcją. W wyniku podziału dobra trafiają do pojedynczych członków społeczeństwa, grup społecznych i instytucji. Dystrybucja przybierała różne formy. W rozwiniętych społeczeństwach współczesnych podstawową formą podziału jest wymiana produktów za pośrednictwem pieniądza. Współczesny rozwinięty proces dystrybucji, przez który przepływają bardzo obfite strumienie dóbr, wymaga wyspecjalizowanej pracy i szczególnych środków materialnych, jak magazyny, lokale sklepowe, wystawy, środki reklamy.

Powiązane artykuły